Guided Tour in Ancient Nas

An Ancient Nas, originally uploaded by angeloska.

Guided Tour in Ancient Nas

«Here in the crack of time

I am hIMG_0036iding to pull through

Here in the crack of time

I am hiding to ripen…»



Many years ago when there was only a small cafe with a grill in Nas, my father, who was a historian, gave us a tour round the archaeological site. «The penteconter sailed in from out there. They tied the ropes here. It was a temple up there. Priests came to bless the boat. The captain stepped out with gifts and a slaughtered animal for the sacrifice.
Today my daughter is at the age I was when in Nas there was only a small cafe with a grill. We went for a swim in the summer and she asked: «There is something about the place. Though there’s nothing much to see. There’s something about it. What?»
I am explaining to her. I am tour-guiding her -and you too.

The location and its use – the temple and the cult

In ancient times at the mouth of the river Chalares there was a long narrow bay, like a fjord, indented-in the steep and rough northwestern coast of Ikaria. Neolithic men and women who lived in the mountains, descended to hunt and catch fish there. Later in the Bronze Age, the Karians arrived from the East in their fast boats. They were proud warriors and seamen who shared the Aegean with the other Prohellenes -the Cycladians and the Cretans. The Karians were probably the first who used Nas as a port -to attack and loot ships- and also founded there a place of worship.
The Karians were displaced around 700 BC by Greeks who came from Miletus in Asia Minor. With them they bring goats and sheep, grapevines, olive trees, improved grain seeds and new gods. Apollo (or Asclepius) for Therma, Dionysus for Oenoe and Artemis for Nas. The virgin huntress Artemis, protectress of nature, mistress of the winds, to who sailors prayed in the gales of the Etesians. The Milesians could not have made a better choice.
The tiny port at the mouth of the Chalares was for the Ionian sailors the last stop for food and rest (and a last prayer) before sailing off in the dangerous Icarian Sea to reach Delos, the commercial and religious center of the ancient Aegean. The slopes of the gorge and the mountains provided game, gift from the goddess, the villagers brought food and wine, while the river and the sources supplied them with plenty of fresh water. However, despite the frequent passage of ships, Nas never developed into a «polis» but remained a small community structured around a holly site. The temple -rather small (9,70 x 3,75 m) and of unknown architectural style- was built in the late 6th century with marble shipped from Petrokopio in Fournoi isles. The site was swampy, so first they raised a strong platform and there upon they founded the temple. In front of the platform they built a wall to protect the foundations from the water, which also served as a pier and dock.
The statue of the goddess was a «xoanon», chiseled on a single log, painted, dressed and decorated like a «sacred doll”. In the late 19th century linguist Hatzidakis, while visiting western Ikaria to record the archaic idiom still spoken there, accidentally discovers a ceramic shard with the inscription «TAUROPOL”, providing thus evidence that the temple of the Ikarian Artemis was a «Tauropolion»-one of the many that existed in ancient Greece.
The Tauropolion was a ceremony during which the priest of the goddess was bathed in the blood of a sacrificial bull while the animal was slaughtered. Originating from the ritualistic purifications performed by the archaic hunters for the killing of their prey, Tauropolion (or Taurobolium) became a particularly popular ceremony in the Hellenistic and Roman era. The Temple of the Icarian Artemis, known since classical times, along with the idyllic scenery round it, became then an attraction for the people who lived in the over-crowded cities of that time. They would set up hunting trips from Samos and Ephesus. They would climb the wooded slopes of Chalares with local hunters as guides. They would attend ceremonies still performed there «like in the good old good times
Yet it wasn’t idyllic all the time. During the revolution of Aristonicus (133-130 BC) that shook Asia Minor and the eastern Aegean, rebellious slaves, persecuted by the Romans, seem to have taken refuge in Nas. Whether as result of battle or bombardment with catapults from ships, the temple suffered major damage. The Roman general, however, hastened to repair it, and the notables and priests proclaimed him a benefactor and honored him with a statue.

Nas September 2010 by Paul  Lewis

The end of the harbor

In the Byzantine period, the temple may have served as living quarters for the crews of light cruisers stationed in the harbor. The stone pier that now appears along the lagoon is from that time. In conjunction with the watchtowers on the hilltops, Nas may have had some importance in the wars against the Saracens of Crete who had also taken the Cyclades.
Until one day, probably after the 11th century, due partly to the silting of the river and partly to the gradual elevation of the sea floor, the «fjord» of Nas began to close. The pier became too high, while the harbor became too shallow, filling up with stones, silt and sand. However, it seems that in the so-called «Age of Aphaneia» (15th-16th century), the current beach hadn’t formed yet and Nas could still be used as an anchorage. Those were times of piracy, so the Ikarians, in order to prevent Nas from becoming a pirate den, dropped rocks and tree trunks and blocked the entrance of the port. Now, the port was also the outlet of the river to the sea, so as the little bay was closing, the river flooded the area during the winter. It was probably during a tremendous flash flood that the waters knocked down the southern (internal) corner of the pier. The river must have swept across the platform and shaken the temple from the foundations. Oral tradition preserved the memory of such violent floods which occurred after the people of Raches deforested the slopes of the gorge to make charcoal in the 19th century.

Hiking in Chalares Canyon

The end of the temple

The same oral tradition, however, said that despite the floods, the temple was in good condition (“with columns, statues and walls over a man’s height”) until the 1840s. German archaeologist Ludwig Ross who was investigating antiquities in the Aegean, visited Ikaria in 1842. He had read the ancient authors and he was hoping to find a temple. There was none on the southern side, so he decided to travel to the northern part. But a meltemi gale prevented him from making the round of the island by boat. He was advised to cross the mountain Atheras on foot, but again he could not find pack animals. What bad luck!
If Ross had been to Mesariá or Raches, he would surely have learned about the temple of Nas. He would have visited the site and given us a full and accurate description. Ross’s presence would perhaps have even managed to prevent the damage done to the temple only a few years after his visit. The villagers of Raches, while building the church of Christ, facing a lack of lime and probably encouraged by ignorant, fanatic clergymen, demolished the temple. They got what marble parts they needed for the church and melted the rest in a limekiln. The worst loss was the statues. Later settlers from Asia Minor were shocked to hear about the incident. They asked the locals why they hadn’t at least spared the statues. The locals replied that the leaders of the destruction were saying: «You do not see how they look at you? On whichever side you go, they look at you. They are demons!«
The details of the crime were unveiled to Leon Politis a century later. In 1938 in Nas this famous Greek archaeologist found no temple, not even ruins, except the limekiln and piles of burnt chips of marble. Despite his disappointment, however, Politis conducted an exemplary excavation. In a few days he digs, he identifies, he dates and collects findings. And finally confirms that Nas was the site of the temple of the Icarian Artemis mentioned by ancient sources. He was planning to return, so he left the findings of the excavation in Raches. This never happened because of the war that broke out few years later. Some of the findings were stolen by the Italians during the occupation, however, the most important ones were saved and are now exhibited in the museum of Kampos. This beautiful small museum, built with little money from America and lots of personal work by the residents, washed perhaps part of the shame for demolishing the temple of Nas.

Are there still antiquities?

If there is anything, it will be in the sea. But what shape will it be in? I was a kid in Armenistis in the summer of 1967 when, after a big storm, word spread from nearby Nas that a statue was seen in the bottom of the small bay. An American archaeologist who was on holiday in Raches, was told about the discovery. He was excited and he took up to organize the haul. Eventually the divers hoisted into the boat the headless statue of an Ionian Kore in the typical robe with the beautiful folds. The Kore can be seen now in the Museum of Campos, more or less looking the same as on the day of the haul: hopelessly eroded by the sea and the friction with gravel and sand. Based on this, my father believed that if anything else was found in the bottom of Nas, would be in a similar condition, that is, almost shapeless.

Ikaria 054

The archaeological importance of Nas

Tourists wonder. An archaeological site without antiquities? Not even a fragment, a column or a column capital? Seen from above the pier of the old harbor is no different from the dry stone walls of the terraces, and the blocks of brown stone on which the temple once stood, look like steps to nowhere –without meaning. There is nothing to see, yet the tourists climb down to the site and most of them return quite satisfied. Why?
It is the landscape. Which, thanks to the timely proclamation of the archaeological zone, remained almost intact, with no buildings, no roads, looking much like it was in ancient times. It is the canyon, wild and precipitous, and the bay, wild too, yet one feels something of the warm welcome the Karians felt thousands of years ago and they chose to settle. The landscape that inspired the Ionians to dedicate to a great goddess who they honored with a temple. The archaeological importance of Nas lies in the morphological characteristics, the very ones the ancients, with their unmistakable judgment, detected and utilized in the best of ways. The magic and the sanctity of the site wasn’t due to the temple. On the contrary, the temple was a subsequence of the magic and the sanctity of the site. Thereat, even though the temple vanished, even though the statues melted, the magic and the sanctity remained. Nas is an «ancient landscape» surviving in our day.

(The image of the hypothetical reconstruction of Nas in the 5th cent. BC as well as most historical information comes from Professor A. Papalas’s book «Ancient Icaria», Greek edition, Ikaria 2002. The Guided Tour in Ancient Nas was written by Angelos Kalokairinos, resident historian. It was translated by me E.I. humble servant of the goddess from the Greek original appearing in Dec 01 2010)

‘Beware’ Signs on stone (TUGTII #9)

Beware of Cliffs sign at the narrow entrance of the incredible ‘Ryakas’ gorge

Photo originally uploaded by angeloska.

  1. isl_gr (away on an odyssey) (30 months ago | edit | delete)

    this is great! are you sure they are painted? they look like decalcomanias!

  2. Καλημέρα KALIMERA (30 months ago | reply)

    Sorry Angelos, but I think the rocks are not dangerous. Feet are dangerous if you walk without the brain …
    The decalcomania can be changed?
    🙂 io scherzo! (I joke 🙂

  3. angeloska (30 months ago | reply)

    isl_gr -> decalcomanias? 😆 sure look like ! it took me long to fix the thick paint on this rough rock wall. Do you like them?

    ‘kalimera’ -> ma io no scherzo! it’s exactly as you say. Rocks are my friends. I just want to keep the brainless people out!
    You see, for better or worse, the place is not too far from the road. ‘Fat’ people without love and respect will want to drive up there in their monstrous SUV cars. They will want to see (read, consume) this. You know what I mean, don’t you?

  4. Καλημέρα KALIMERA (30 months ago | reply)

    Oh yes Angelos, I understand:-)
    You speak with a person who has no car and no «license to drive». I make my journeys on my foot, bicycle or public transportation, slowly (as is my nature …). Ernesto have a jeep (not a suv!) and he loves nature too and only uses the car for long trips.
    I think that some people consider the car an integral part of his body and can no longer walk even a few metres on his legs.
    I know people like that. And their brain is increasingly flawed and fat. And crashes and thinks «can go where he can go my dear car» … This is not good.
    Sorry, I see every night, in front of my shop, many cars in a row, rolling because of traffic in each car only one person and I was coughing (not for too many cigarettes, I am sure). You think people are intelligent? I think that the lazy brain is really limited (stupid, I seem canned sardines).

    Thanks for preserving a small portion of world dear friend.

    (I am aware that my English is always worse… :-P)

  5. angeloska (30 months ago | reply)

    ♥ ♥ ♥ ♥ ♥ ♥ ♥ ♥

    You have
    ‘license to love’

    and that’s all that matters.

    ♥ ♥ ♥ ♥ ♥ ♥ ♥ ♥

Soul Powered Works & co (TUGTII #7)

Είναι Πάσχα και μου λείπει η Ελλάδα. Γι’ αυτό γράφω Ελληνικά σήμερα και μιλώ για τον Πράσινο Εθελοντισμό στην Ικαρία.

Να ο Άγγελος κι ο Γιώργος, οι ήρωες μια αφανούς μαγκιάς. Ντόπιοι με τη βοήθεια εθελοντών έφτιαξαν ένα χειροποίητο οικολογικό φράγμα στο φαράγγι της Χάλαρης. Το φράγμα σήμερα τρία χρόνια μετά ούτε που φαίνεται. Η όμορφη λίμνη που έχει δημιουργηθεί νομίζει κανείς πως ήταν από πάντα εκεί. Για τα τεχνικά και το χρονικό της κατασκευής η οποία τελικά πέτυχε, να διαβάσετε το blog της Νανάς. Εδώ αναπαράγω μόνο τα σχόλια που δέχτηκε αυτή η φωτογραφία όταν ανέβηκε στο Φλικρ. Είναι λίγα, νομίζω όμως πως είναι πολύ σημαντικά.

Angelos and Yorgos, originally uploaded by angeloska.


view profile

Taasos says:

καπου κάπου πρέπει να βάζουμε και κανόνες αλλιώς θα τα καταστρέψουμε όλα σιγά σιγά και δέ θα υπάρχει νερό … Όπως κάνουν στο ποτάμι Καρλοβάσου και αντί να τρέχει το νερό στους καταρράχτες το πέρνουν και ποτίζουνε τα χωράφια τσάμπα…

view profile

angeloska says:

Τι λες; Αυτά τα πράγματα συμβαίνουν και στη Σάμο; Ακόμα και στο πασίγνωστο Ποτάμι που είναι και τουριστικό αξιοθέατο; Είναι παράνομο όμως, δεν είναι; Απλά γίνεται ανεκτό. Τέλος πάντων, σε λίγο όταν η φίλη μου η Νανά ανεβάσει στο blog της όλο το χρονικό της κατασκευής του φράγματος, θα γράψω σε comment τα παραλειπόμενα αυτής της ιστορίας.

view profile

Taasos says:

Κάποια στιγμή θα βάλουμε και εμείς μυαλό αλλα τότε θα είναι αργά…
περιμένουμε με ενδιαφέρον η Νανά να ανεβάσει και τα υπόλοιπα στο blog της…

view profile

angeloska says:

Λυπάμαι που το λέω. Είναι ήδη πάρα πολύ αργά. Και ποτέ δεν θα βάλουμε μυαλό. Απλά 2-3 γέροι τρελλοί κάνουμε διάφορα πράγματα έτσι για το «γαμώ το». Βάλε και για να μη διαψεύσουμε τις ελπίδες της Νανάς και 2-3 άλλων τέτοιων χρυσών παιδιών.
view profile

isl_gr says:

Just to warn you that Nana is waiting around the corner to scold you.

view profile

angeloska says:

Just because I sounded a bit too pessimist? Was I not true? Look at what’s happening…

‘the trail of the elves’ – το μονοπάτι των ξωτικών (final – τελικό)

upstream trekking (5)

Summer Walk Ikaria 2

Από τον Εύδηλο στις Ράχες με τα πόδια

– Μια παλιά κλασική διαδρομή ξαναγεννιέται –

Σε μια γωνιά στην κάτω πλατεία του Ευδήλου υπάρχει ένα μικρό πορτοκαλί σημαδάκι. Είναι η αρχή. Το επόμενο είναι λίγα μέτρα πιο πάνω. Κι ένα άλλο πιο πέρα. Κι ακόμα ένα. Μετά ένα βελάκι. Μετά μια πορτοκαλί πινακίδα. Κι άλλο σημαδάκι… κι άλλο βελάκι… ξανά πινακίδα… Μοιάζει με «Κυνήγι του Θησαυρού». Ναι, έτσι είναι. Υπάρχει θησαυρός. Πολυτιμότατος, μάλιστα. Μια πολύωρη, χορταστική διαδρομή με τα πόδια μέσα στη φύση και την ιστορία της βορειοδυτικής Ικαρίας.

we have entered Evdilos by angeloska

   Fytema by Giorgos Sourtis
Από τη διαδρομή μέσα στον Εύδηλο

Από τον Εύδηλο μέχρι τη παραλία του Κάμπου η διαδρομή είναι «περίπατος». Ακολουθώντας τη σήμανση, θα οδηγηθούμε στη συνέχεια στα «Παλάτια», δηλ. στον αρχαίο οικισμό της Οινόης. Βαδίζοντας στο «αρχαιολογικό» μονοπάτι, σκαρφαλώνουμε στο λόφο. Φτάνουμε στο «Ωδείο» και μετά περνάμε από την άλλη πλευρά, στο Μουσείο και την Αγία Ειρήνη. Τώρα ήμαστε πια στην παλιά επίσημη στράτα για τη Πέρα Μεριά.

__(photo by Yann!s)

Η σήμανση οδηγεί στον πρώτο οικισμό, το «Κέρος» -τώρα πια μοιάζει συνοικία του Κάμπου. Κι εδώ αρχίζει η ανηφόρα. Να μην το ξεχνάμε. Πάμε για Ράχες που είναι μια ορεινή περιοχή.

 Ikaria 170 by isl_gr (away on an odyssey)  Ikaria 322 by isl_gr (away on an odyssey) Ikaria 113 by isl_gr (away on an odyssey)

kampos from above by metroindian Ikaria 096 by isl_gr (away on an odyssey) Mother  Victoria by metroindian


Aπό τον Κάμπο για τη Πηγή

Ξαφνικά στη περιοχή «Κουντουριδιά» (δηλαδή, Χαρουπιά –μεγάλο δέντρο που υπάρχει ακόμα υπάρχει εκεί) και καθώς στα πόδια μας απλώνεται ολόκληρη η κοιλάδα του Κάμπου (άραγε κάποτε ήταν λιμάνι, όπως λένε;), βρισκόμαστε να βαδίζουμε σε μια καλοκτισμένη, πολύ φαρδιά πέτρινη «ρύμη». Είναι ένα έργο πολύ εντυπωσιακό -αληθινή «λεωφόρος» για τα μέτρα της εποχής. Λένε ότι την έφτιαξαν οι εξόριστοι με το μεράκι, το πάθος και τη διάθεση προσφοράς που τους διέκρινε. Σίγουρα πρόκειται για σπάνιο μνημείο αρχιτεκτονικής που το μόνο που θέλει για να φανεί, είναι να καθαριστεί από τη βλάστηση.

Στην Κουντουριδιά η ρύμη χωρίζεται. Αριστερά πηγαίνει για Μάραθο και για Φραντάτο. Μετά συνεχίζεται για το βουνό, στο δάσος του Ράντη κι ακόμα πιο πέρα. Όμως και να θέλαμε, δεν μπορούμε να πάμε από εκεί. Λίγο πιο πάνω η ρύμη είναι φραγμένη με συρματοπλέγματα –χωρίς ποριά! Το ξεχνάμε λοιπόν και στρίβουμε δεξιά. Επιμένοντας στο αρχικό σχέδιο, πάμε για την Πηγή. Διασχίζουμε πεζούλια με κήπους, ρυάκια και στέρνες που η ρύμη αριστοτεχνικά δρασκελίζει. Θαυμάζουμε σπάνια δέντρα, παλιά σπίτια, ένα λιοτρίβι. Καταλήγουμε στο παλιό καφενείο που τώρα είναι κλειστό. Στην αυλή του απολαμβάνουμε άπλετη, υπέροχη θέα στα βουνά: Αθέρας καιΚοσκινάς.

Το μοναστήρι της Θεοκτίστης είναι το τελευταίο «φυλάκιο πολιτισμού». Εδώ όσοι κουράστηκαν, μπορούν να πάρουν το δρόμο του γυρισμού. Γιατί απ’ αυτό το σημείο και πέρα αρχίζει η πραγματική περιπέτεια. Μπροστά στον πεζοπόρο ανοίγονται πλατιές παρθένες εκτάσεις, σχεδόν ακατοίκητες, με μόνο δάση και λαγκαδιές: Φείδος, Λίδι, Χαλικιάς, Κεραμωτό, Πλατέδων. Η διαδρομή «τρυπώνει» κυριολεκτικά διασχίζοντας με ασφάλεια συναρπαστικούς αγριότοπους (wilderness) κατά μήκος μιας ζώνης που (ως εκ θαύματος) δεν έχει υποστεί τις συνέπειες της ελεύθερης, ανεξέλεγκτης βόσκησης, ούτε υπάρχουν οικοδομές που πληγώνουν το τοπίο. Βλέπει κανείς μόνο το βαθύ σκούρο πράσινο, το σκληρό γκρίζο του βράχου και στο βάθος το απαλό θαλασσί του πελάγους. Που και που κάποιος κρυμμένος παλιός οικισμός, τρία-τέσσερα σπίτια μονάχα, ερείπια πια, ίσα που φαίνονται. Ο πεζοπόρος τα βλέπει. Φαντάζεται τον τρόπο ζωής των παλαιών Ικαριωτών. Αυτό γίνεται «επί ίσοις όροις». Όπως αυτός, έτσι κι εκείνοι δεν είχαν αυτοκίνητα. Βασίζονταν μόνο στα πόδια τους.

 ΟΠΣ Ικαρίας 035 by angeloska  τρώνε λουκουμάδεσ... by Karl Hauser

Έτσι πηγαίνουμε μέχρι να συναντήσουμε το χωριό «Λαψαχάδες» στις Ράχες. Από εκεί και μετά η διαδρομή ακολουθεί για πολλή ώρα έναν αγροτικό χωματόδρομο. Θα μας βγάλει στις παρυφές του φαραγγιού «Μύρσωνας» απέναντι από το χωριό «Άγιος Πολύκαρπος». Ο Μύρσωνας είναι το ποτάμι που καταλήγει στη Μεσαχτή. Εδώ πια έχουμε μπει στο δίκτυο των σηματοδοτημένων διαδρομών που έχουν αποτυπωθεί στο χάρτη «Γύρος των Ραχών με τα Πόδια» (έκδοση 2005). Αν έχουμε βαρεθεί το βουνό, παίρνουμε το «Μονοπάτι του Μύρσωνα» και μετά από δυο ώρες περίπου θα κάνουμε μπάνιο στη Μεσαχτή. Αν όμως όχι, στρίβουμε αριστερά και τραβάμε για τη Μονή Ευαγγελίστριας Μουντέ. Από εκεί –είτε απ’ τον δρόμο, είτε απ’ το «μονοπάτι με τις πατούσες»- ο Χριστός Ραχών απέχει μια ώρα περίπου. Είναι το τέρμα της διαδρομής. Αν σας πήρε λιγότερο από 7 ώρες για να την κάνετε, τότε ήσαστε έμπειρος οδοιπόρος με καλή φυσική κατάσταση και αντοχή. Συγχαρητήρια!

«Μονοπάτι των δύο μοναστηριών», «Μονοπάτι των Εξορίστων» και «Μονοπάτι των Ξωτικών», ονόμασαν αυτή τη πορεία διάφοροι πεζοπόροι, ξένοι κυρίως, που για πολλά χρόνια προσπαθούσαν να ανακαλύψουν. Εδώ κι εκεί διάφοροι σωροί από πέτρες και μισοσβησμένα σημαδάκια με χρώμα μαρτυρούν αυτές τις απόπειρες. Το κίνητρο τους ήταν πολύ λογικό. Αφού ο παραλιακός δρόμος Εύδηλος- Ράχες είναι σχετικά πρόσφατο έργο, ποια ήταν η παλιά «ημιονική οδός» μέσα από τα βουνά; Από ποιο δρόμο κατέβαιναν οι μαθητές των Ραχών για να πάνε στο Γυμνάσιο στον Εύδηλο;

 ΟΠΣ Ικαρίας 041 by angeloska

Ikaria 181 by isl_gr (away on an odyssey) Trail of the Elves # 1 by angeloska

upstream trekking (5) by egotoagrimi  Komatsu cuts through the trail of the elves by angeloska Petra looks at the architecture by angeloska tree at theoktistis by Paul  Lewis ΟΠΣ Ικαρίας 036 by angeloska

Εκείνη η παλιά παραδοσιακή διαδρομή ξαναβρέθηκε κι ανοίχτηκε πάλι. Η αναζήτηση κράτησε ένα χρόνο περίπου. Άλλον ένα χρόνο κράτησε ο καθαρισμός (πριόνι, κλαδευτήρι), συν κάποιους μήνες για να γίνει η σηματοδότηση. Ίσως δεν είναι ακριβώς η «αυθεντική» παλιά διαδρομή, αφού σε πολλά σημεία πέρασαν από πάνω της δρόμοι και άλλα έκλεισαν και χάθηκαν μέσα στη βλάστηση. Έχοντας βρει διάφορα πλαϊνά μονοπάτια, έγινε ωστόσο μια αρκετά πιστή «προσομοίωση». Έχει μήκος πάνω από 15 χιλιόμετρα, όμως σε γενικές γραμμές δεν είναι δύσκολη διαδρομή. Το έδαφος είναι ομαλό χωρίς κουραστικές ανηφόρες, υπάρχουν πολλά νερά και τα δάση προσφέρουν πλούσια σκιά.

  Αυτός είναι ο Γύρος των Ραχών με τα Πόδια -2005.
Κάντε κλικ εδώ για να δείτε ένα πρόχειρο χάρτη της νέας διαδρομής Εύδηλος-Ράχες.

Μαζί με άλλες διαδρομές που ανοίχτηκαν πρόσφατα, η διαδρομή Εύδηλος-Ράχες θα περιλαμβάνεται στον χάρτη του αυτοχρηματοδοτούμενου οικοτουριστικού προγράμματος «Γύρος των Ραχών με τα Πόδια», το οποίο φυσικά στο εξής δεν θα λέγεται έτσι. Παρουσιάζοντας ανοιχτές, σηματοδοτημένες διαδρομές από τον Εύδηλο μέχρι το Καρκινάγρι, ο νέος χάρτης θα φέρει τον τίτλο «Οδοιπορικές Διαδρομές στη Δυτική Ικαρία».

Να ‘μαστε καλά, να τις κάνουμε όλες.

Friends to hike by angeloska

Άγγελος Καλοκαιρινός
(φωτ. Ελένη Ικάνου, δικές μου και άλλων φίλων)
Ιούνιος 2007


(8 total)

Τρελαινομαι να κανω χατηρια στον Αγγελο! Μου το στειλε και το ανεβασα. Το θελουν λεει για να το τυπωσουν στο περιοδικακι του Δημου Ευδηλου, «Ευδηλα Νεα». Ελπιζω να μπει κι ετσι αυτη η απιστευτη δουλεια να γινει γνωστη. Αργοτερα θα γράψω κι εγω τη δικη μου εκδοχη. Some time later I will write my own version of this hiking route in English. I will let free myself to be very personal -wildly subjective, utterly mad! This unbelievable hike calls for such attitude. After all it was me who discovered it!

Sunday June 10, 2007 – 12:30pm (PDT)

Θέλει μόνο να έχει μια λίμνη κάπου στη μέση της διαδρομής για να κάνουμε βουτιές για φρεσκάρισμα. Να πάρουμε το γάδαρο και τσιμέντα και να πάμε να φτιάξουμε μία; Ιδρώνεις πολύ σ’ αυτή τη διαδρομή. Εγώ πηγαίνω γρήγορα και πάντα βρίσκω νερό και ξεφουντώνω. Οι άλλοι όμως;
sweaty nan ikaria

Tuesday June 12, 2007 – 12:11pm (EEST)

Ελένη : ❤
Νανά : χωρίς ρούχα !! 🙄

Tuesday June 12, 2007 – 10:41pm (EEST)

Δεν είναι τουριστική φάση αυτά τα πράγματα. Πάμε λίγο πιο μπροστά, αλλά κατά βάση δουλεύουμε με τη «κοινότητα». Άμα η κοινότητα δεν θέλει, δεν γίνεται και δεν πρέπει να γίνεται τίποτα. Όμως η Ικαρία (σαν κοινότητα -ιδίως οι νέοι) άμα ξέρει και θέλει, μπορεί να κάνει τεράστια βήματα. Ακόμα και να κάνει το χατήρι της Νανάς 😉

Wednesday June 13, 2007 – 12:43pm (PDT)

Είχα σκεφτεί κάτι να πω. Αλλά τι να πω; Τα ‘πες όλα, Ελένη…

Thursday June 14, 2007 – 10:40am (EEST)

Ναι ηταν μια στιγμη μεγαλης εμπνευσης

Monday June 18, 2007 – 12:36pm (PDT)

Εχω πάει στην Ικαρία 3-4 φορές. Πάντα κολάω στα παράλια. Αλλά μία τουλάχιστον βόλτα θα ήθελα να την κάνω. Ν’ ακολουθήσω αυτά τα σημάδια και όπου με βγάλουν. Μετά όμως θα πάω να ξαναβαφτιστώ στα αγαπημένα μου νερά. Ευχαριστώ Λενιώ, Αγγελε χάρηκα που σας γνώρισα κι από κοντά.

Monday October 8, 2007 – 03:07am (EEST)

Αυτα τα σημαδια θα σε βγαλουν ξανα πισω… στη θαλασσα!
Αυτη ειναι η μαγεια σε ενα βουνο στη μεση του αιγαιου. Εκτιμας τη θαλασσα καλυτερα ετσι!

Ikaria 191

Saturday October 13, 2007 – 12:52pm (PDT)

Hiking like Flying


Hiking Ikaria facebook group

Για την Ικαρία βρίσκω πάντα 5 λεπτά καιρό για ένα γρήγορο copy-paste. Το παρακάτω τα έγραψε ο Άγγελος για να απαντήσει σε ερώτηση της Νανάς στο φόρουμ του ιντερνετικού κλαμπ των οδοιπόρων της Ικαρίας. Όμως κάτι έγινε με τα Greekfontsκαι ίσως κάποιοι ενδιαφερόμενοι δεν μπόρεσαν να διαβάσουν κανένα από τα δυο μηνύματα. Εγώ τα πήρα και τα δύο σωστά στο mailμου κι έτσι τα αναπαράγω εδώ.


Λοιπόν η Νανά είχε γράψει:



The Round of Rahes has expanded. Is the map outdated now? Except the «trail of the elves» (Evdilos – Rahes) which other trails have you made sure to find and follow? Can you announce? What other ways across wildernesses and «lost villages» are we to expect? What about the southern side?

There is a thought that we come and help you in June. Me together with Doubting Thomas, if you don’t mind. He asks to know everything beforehand.

Any progress in finding out who the unknown cairn-makers are? Should we think of this as just another mystery of Ikaria?



Είναι φανερό πως ο Γύρος των Ραχών έχει επεκταθεί. Ο χάρτης είναι λοιπόν ξεπερασμένος; Εκτός από «το μονοπάτι των ξωτικών» (Ράχες – Εύδηλος) ποιά άλλα μονοπάτια έχεις σιγουρέψει; Μπορεί να ανακοινώσεις; Τι άλλες διαδρομές μέσα από αγριότοπους και «χαμένα χωριά» να περιμένουμε; Τι γίνεται με τη νότια ακτή;

Γίνεται μια σκέψη να ‘ρθουμε και να σε βοηθήσουμε τον Ιούνη. Εγώ μαζί κι ο Άπιστος Θωμάς, αν δεν σε πειράζει. Όμως θέλει να τα ξέρει όλα προκαταβολικά.

Έχουμε κάποια εξέλιξη στο να βρεθούν ποιοί είναι οι άγνωστοι κτίστες των «κούκων»; Άλλο ένα μυστήριο της Ικαρίας αυτό;



Κι η απάντηση του Άγγελου ήταν:


This is about the new trails. An English translation will be coming soon…

Αυτήν τη στιγμή οι νέες πεζοπορικές διαδρομές,  προεκτάσεις του «Γύρου των Ραχών», είναι:

1) Ράχες (Μονή Μουντέ) – Περαμεριά (μονή Θεοκτίστης στο χωριό Πηγή) – Κάμπος (και Εύδηλος). 24 χιλ. περίπου. Κινείται σε μέσο υψόμετρο 400 μ. σε μήκος 24 χιλιομέτρων περίπου κατά μήκος μιας παρθένας ζώνης με πευκώνες, μακία και «χαμένα χωριά», η οποία έχει παραμένει ανεπηρέαστη τόσο από τη βόσκηση (που συμβαίνει πιο ψηλά στο βουνό), όσο και από την οικοδόμηση (που συμβαίνει πιο χαμηλά στα παράλια). Γι’ αυτό σωστά ονομάστηκε (ευχαριστώ!) «μονοπάτι των ξωτικών». Δεν έχω περπατήσει ακόμα ολόκληρη τη διαδρομή μονομιάς, όμως υπολογίζω ότι από την πλατεία του Ευδήλου μέχρι την πλατεία του Χριστού στις Ράχες πρέπει να είναι γύρω στις 7-8 ώρες άνετο περπάτημα με πολλές στάσεις. Ανήφορος υπάρχει μόνο ένας, από τον Κάμπο στην Πηγή, που είναι όμως λιθόστρωτος «ντουσεμές», εύκολος στο περπάτημα και με θαυμάσια θέα.

2) Ράχες (μικρό φράγμα στις Καστανιές) – Πούντα (Άγιος Δημήτριος). Στην αρχή της διαδρομής (λίγο πριν τις λίμνες) η πινακίδα γράφει «Άγιος Κήρυκος 8 ώρες». Αυτό το μονοπάτι είναι ο παλιός δρόμος από τις Ράχες για την πρωτεύουσα του νησιού. Μέχρι τώρα το ήξεραν ελάχιστοι πεζοπόροι. Αυτός όμως είναι ο πιο σύντομος δρόμος από και προς Άγιο Κήρυκο. Ανεβαίνοντας τον Μύρσωνα και αφήνοντας δεξιά κι αποφεύγοντας τα οροπέδια «Αμμούδια» και «Ζηζόκαμπος», το μονοπάτι οδηγεί κατευθείαν στις εκτάσεις πάνω από το Φραντάτο. Το σκηνικό είναι γεμάτο άγριο μυστήριο. Αδύνατο να πιστέψει κανείς ότι κάποτε ήταν μια εξαιρετικά πολυσύχναστη διαδρομή. Αυτή είναι επίσης η αμεσότερη οδός από τις Ράχες για το Δάσος του Ράντη.

3) Έχει γίνει μια πρώτη σήμανση στη διαδρομή από Προεσπέρα προς Κουνιάδο, Βρακάδες, Λαγκάδα (και μετά Άγιο Ισίδωρο, Καρκινάγρι ή Τραπάλου). Δεν ασχολούμαι πολύ μ’ αυτό γιατί δεν προλαβαίνω, αλλά κι επειδή το μεγαλύτερο μέρος της (Προεσπέρα – Βρακάδες) είναι δρόμος αμαξιτός. Απλά υπάρχουν κάποιες ενδείξεις. Άλλωστε αυτή η μακριά διαδρομή υπάρχει στον χάρτη μονοπατιών του Τουριστικού Οδηγού του Δήμου Ραχών ο οποίος επανεκδίδεται σύντομα.

Το μεγάλο προσόν αυτής της διαδρομής είναι η άπλετη θέα στο Αιγαίο. Νομίζεις ότι πετάς.

4) Θέλω να τονίσω (κυριολεκτικά, να υμνήσω) τους άγνωστους κατασκευαστές των σωρών από πέτρες, γιατί κτίζοντας «κούκους» προτείνουν μια νέα διαδρομή : Νας – Ελιάς Κάμπος (!) Αυτήν τη στιγμή, ένας σκληραγωγημένος οδοιπόρος που θα ξεκινήσει από το Να κι αφού έχει ανέβει ολόκληρο (!) το Φαράγγι της Χάλαρης και πιο πάνω (!) μέχρι το οροπέδιο «Εριφή», μπορεί μετά (ακολουθώντας τους «κούκους») να κατέβει στον ορμίσκο «Ελιάς Κάμπος» (ανατολικά του Τραπάλου). Είναι μια διαδρομή τουλάχιστον 10 ωρών, σηματοδοτημένη με όμορφους σωρούς από πέτρες κάθε 50-100 μέτρα !

5) Υπάρχουν κι άλλες πολλές επί μέρους που δεν αναφέρω εδώ. Εν κατακλείδι, τα πορτοκαλί σημάδια («πατούσες» ή βούλες) πάνε παντού! Αγοράζετε, διαδίδετε τον χάρτη «Γύρος των Ραχών με τα Πόδια». Αυτός «πληρώνει» για όλα αυτά. Κυρίως «πληρώνει ηθικά», αν με πιάνετε…


P.S. English translation coming soon…


Καλή ευκαιρία να πω ότι μέσα στον χαμό με το μωρό, τη δουλειά, την έλλειψη ύπνου και φαγητού, ξαφνικά κάτι έκανε κλικ και … άρχισα να γράφω καλή Ελληνική ορθογραφία και στίξη και ΤΟΝΟΥΣ !!!!

(Θα σας τα πω σε άλλο blogentry, άραγε να δούμε πότε…)

y.γ. η Νανούλα το αγρίμι που προσέχει το blog μου, όταν μπορέσει, θα έρθει να κανει edit entry και να βαλει κι άλλα διάφορα links πίσω απ’ το κειμενο.


Studying the map by Lambrini



(2 total)

Nice photo you have chosen 😀

Thursday March 15, 2007 – 11:13pm (EET)

You say that now the unknown cairn-makers have marked with beautiful made cairns the entire distance from Nas on the North coast and across the plateau Erifi on the mountain to Elias Kampos on the South. So we have a total new hiking itinerary. (1, 2, or 3 days?) Great idea, great plan and a great job “on the field” too! But why have they done it incognito? I gave some thought on the reason. Maybe:
1) They are “mad” artists who were inspired and did so because they felt like it.
2) They are Swiss hikers, specialists in cairn-building, who plant cairns wherever they go.
3) They are some good people who wanted to offer some discreet help with the marking and propose new trails as well.
4) They are some ultra-alternative tour agency who have marked this new trail “as theirs only”.
5) They are “good grouvaloi” from Nas who propose “Elias Kampos” as an alternative refuge –by hiking there!

What do you think?
Why these people have made all that job and taken all that trouble (all those kilometers…) and they don’t announce anywhere? If I had been they, I would have said something to somebody.

I will put this as a poll in this blog so people can vote.

Friday March 16, 2007 – 12:40pm (EET)


Proud path makers

(Μια συνέντευξη του Άγγελου Κ. στην Αθηνά Σκ.)
    ….. …..    

– Η σηματοδότηση μονοπατιών αποτελεί προσωπικό όραμα ή συλλογική επιθυμία;

– Να σηματοδοτεί κανείς και να σχεδιάζει διαδρομές σε ένα νησί όπως η Ικαρία δεν μπορεί παρά να ξεκινά από ένα προσωπικό όραμα. Δεν προέκυψε από κάποιο γεγονός, ας πούμε, ότι οι κάτοικοι είναι ιδιαίτερα δραστήριοι ή ευαίσθητοι στο θέμα τουρισμός.

Aventura by Nicote

Αγαπούν βέβαια πάρα πολύ τον τόπο τους, πράγμα που είναι πάρα πολύ σπουδαίο, όμως αυτό δεν αρκεί. Για να υπάρξει συλλογική δράση -προς οποιαδήποτε κατεύθυνση- δεν φτάνει η αγάπη. Χρειάζεται να εμβαθύνει κανείς στη φυσιογνωμία του τόπου, να νιώσει τις ανάγκες, τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες. Είναι επίσης πολύ σπουδαίο να μένει κανείς στην Ικαρία και το χειμώνα. Κι αυτό είναι το πιο δύσκολο κατά τη γνώμη μου. Για παράδειγμα, υπάρχουν πάρα πολλοί σύλλογοι Ικαριωτών με αξιόλογους και μορφωμένους ανθρώπους που ενδιαφέρονται για τον οικοτουρισμό, τη φύση, τη προστασία του περιβάλλοντος ή την ορειβασία. Όμως οι Σύλλογοι αυτοί έχουν έδρα στην Αθήνα. Ακόμα και πολλοί Ικαριώτες ξενοδόχοι που υποτίθεται έχουν άμεσο συμφέρον από τέτοιες πρωτοβουλίες, περνούν τον χειμώνα στην Αθήνα. Ενώ οι συνάδελφοι τους στα γειτονικά νησιά μένουν το χειμώνα και οργανώνουν συλλογικά διάφορες εκστρατείες: καθαρίζουν τις παραλίες, μαζεύουν τα σκουπίδια απ’ τους δρόμους, φυτεύουν δέντρα, καθαρίζουν και σηματοδοτούν μονοπάτια.

– Ποιό είναι λοιπόν αυτό το προσωπικό όραμα;

– Κατ’ αρχήν να το ξεκαθαρίσω: ότι οι Ικαριώτικοι σύλλογοι ή οι ξενοδόχοι δεν βγαίνουν να σηματοδοτήσουν, ή να χρηματοδοτήσουν κάτι σχετικό με τον οικοτουρισμό στο νησί, δεν σημαίνει ότι δεν παρέχουν σημαντική ηθική υποστήριξη. Τα μονοπάτια είναι «δημόσιος χώρος» και σαν κάθε δημόσιος χώρος χρειάζεται προστασία. Τυπικά αρμόδιοι είναι οι Δήμοι, όμως όσο περισσότεροι άνθρωποι βγαίνουν και λένε ότι τα μονοπάτια χρειάζονται (ως κληρονομιά του παρελθόντος και ως αξία του σήμερα) δύσκολα τολμάει κάποιος να κλείσει ή να καταστρέψει ένα μονοπάτι. Ενώ παλιά έλεγαν, «Έλα μωρέ. Αυτό ήταν παλιά τότε που πήγαιναν με τα μουλάρια. Τώρα ας πάνε από τον δρόμο«. Αυτό έπρεπε να το τονίσω για τους συλλόγους, ιδιαίτερα γι’ αυτούς από την περιοχή μου. Όσο για το προσωπικό όραμα και πως ξεκίνησε, είναι μεγάλη κουβέντα.

– Έχουμε χρόνο και χώρο. Στο blog της Ελένης ήμαστε…

– Θα το πω όσο γίνεται πιο απλά. Εγώ την Ικαρία την ήξερα από τον Αρμενιστή. Ο πατέρας μου ήταν εκπαιδευτικός κι έτσι κάναμε μεγάλες διακοπές εκεί τα καλοκαίρια. Αγαπούσα τη θάλασσα, όμως πολύ συχνά ανέβαζε μελτέμι και είχε φουρτούνα. Έτσι άρχισα να εξερευνώ το εσωτερικό του νησιού με τα πόδια.


Χρόνο με τον χρόνο έμενα κατάπληκτος με το πλούτο της φύσης και της παράδοσης. Επίσης υπήρχε μια αίσθηση ελευθερίας και άνεσης που με συνάρπαζε, μαζί και κάτι το μυστηριώδες που προκαλούσε για εξερεύνηση.


Αργότερα ταξίδεψα πολύ στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Εκεί όμως που πρωτοσκέφτηκα το θέμα «μονοπάτια» ήταν στο Άγιο Όρος. Αυτό ήταν πολύ παλιά όταν δεν υπήρχαν δρόμοι και αυτοκίνητα. Ο πρώτος χάρτης μονοπατιών που είδα ποτέ ήταν του Άθωνα. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση εκείνος ο χάρτης. Αλλά πιο μεγάλη εντύπωση μου έκανε η ομοιότητα του τοπίου του Άθωνα με την Ικαρία.


Συζητώντας γι’ αυτά με ένα ηγούμενο μοναστηριού, μου είπε το εξής : «Αυτό που βλέπεις με τα μοναστήρια, το βουνό, τα δάση και τα μονοπάτια, δεν άπεχει πολύ από την εικόνα της Ελλάδας πριν το αυτοκίνητο. Αν βάλουμε στην άκρη τον θρησκευτικό παράγοντα, αυτό είναι που γοητεύει τους επισκέπτες. Όπως είναι τώρα τα μοναστήρια και οι σκήτες, έτσι ήταν παλιά τα χωριά και οι οικισμοί στην Ελλάδα«. Τότε μου ήρθε πρώτη φορά η σκέψη να γίνουν μονοπάτια στην Ικαρία. Θα ήταν ένα δίκτυο με σηματοδότηση, πινακιδούλες και διασταυρώσεις, ακριβώς όπως το είδα στο Άγιο Όρος.

– Είναι πολλοί όσοι χρησιμοποιούν τα μονοπάτια;

– Δεν έχω στατιστικές, όμως κρίνοντας από τις πωλήσεις του χάρτη των μονοπατιών, φαίνεται πως είναι αρκετοί. Βλέπω επίσης τα ίχνη τους στις διαδρομές. Οι διαδρομές φαίνονται «χρησιμοποιημένες» -πατημένες- κι αυτό με χαροποιεί ιδιαίτερα.


Μερικές φορές με πιάνει άγχος και σκέφτομαι πως πρέπει να γίνει τούτο ή το άλλο, πως πρέπει να βρεθούν πόροι, υποστήριξη, βοηθοί κτλ. και να γίνουν έργα στο μονοπάτια, όμως μετά ηρεμώ.

Σκέφτομαι πως στην Ικαρία με τόσα προβλήματα στις υποδομές, στους δρόμους και τόσα άλλα, ούτε για τις παραλίες δεν μπορεί να υπάρξει σωστή μέριμνα. Πόσο λιγότερο να γίνουν επενδύσεις για τον οικοτουρισμό. Αυτό είναι πολυτέλεια προς το παρόν.

– Ποιοί άνθρωποι περπατούν στα μονοπάτια;

– Αν και η Ικαρία προσφέρεται για κανονικούς ορειβάτες, αυτοί που περπατούν στα μονοπάτια είναι κάθε είδους άνθρωποι. Απλοί τουρίστες που κάθονται στην παραλία μπορεί ξαφνικά να βαρεθούν και να αρχίσουν να περπατούν στο εσωτερικό. Ιδίως οι ξένοι που έχουν τέτοια κουλτούρα. Γι’ αυτούς διακοπές σημαίνει αποφυγή των μετακινήσεων με αυτοκίνητο και όσο το δυνατόν πιο άμεση επαφή με τη φύση.


Καθόλου δεν το σκέφτονται σαν ορειβατική εμπειρία. Εξάλλου όσο κι αν σε ορισμένα σημεία οι διαδρομές είναι δύσκολες, οι αποστάσεις είναι μικρές, ενώ η οπτική επαφή με τη θάλασσα και το λαμπρό φως του Αιγαίου βοηθούν πάρα πολύ…

The Lighthouse and the Channel. by angeloska Take off by angeloska  olive light by simonsterg  Grecia, Vento by RicMatthewsBand

– Ότι δεν θα μας φάνε οι λύκοι κι οι αρκούδες;

– Ναι, αυτό ακριβώς… (γέλια)

– Η σηματοδότηση των μονοπατιών ξεκίνησε με κάποια ευρωπαϊκά προγράμματα ή ανεξάρτητα από αυτά;

– Ξεκίνησε από μια σειρά αγαθών συμπτώσεων τις οποίες είχα την ετοιμότητα και τον χρόνο να εκμεταλλευτώ. Αλλά κι αυτό έγινε από σύμπτωση. Καμία σχέση δεν είχε με ευρωπαϊκά προγράμματα. Πολλοί στην αρχή νόμιζαν πως αυτό ήταν το κίνητρο. Τόσο παράξενο φάνηκε ότι οι τουρίστες ξαφνικά «θα πάρουν τα βουνά«. Παραξενεύτηκαν επίσης λόγω του ότι δεν γνώριζαν ή δεν εκτιμούσαν αρκετά την αξία του εσωτερικού του νησιού. Σε κάθε περίπτωση, ο λόγος που απέφυγα τα ευρωπαϊκά προγράμματα ήταν ο εφιαλτικά γραφειοκρατικός χαρακτήρας τους. Χρειάζονταν τόσα πολλά χαρτιά και υπογραφές, διασυνδέσεις και αλληλογραφία, ώστε όφειλε κανείς να ασχοληθεί επαγγελματικά με το θέμα. Έτσι ή θα φτιάχναμε μονοπάτια ή θα γεμίζαμε φακέλους με χαρτιά. Προτίμησα το πρώτο. Στην πορεία βρέθηκε λύση για τη χρηματοδότηση -αποζημίωση θα την έλεγα καλύτερα. Με την υποστήριξη συλλόγων από την περιοχή εκδόθηκε ένας ωραίος χάρτης και από τις πωλήσεις του βγαίνουν κάποια έξοδα. Είναι συμβολικό μάλλον, αλλά εμένα αυτό μου αρκεί.


– Ναι αλλά αφορά μόνο τις Ράχες και τη δυτική Ικαρία. Πως θα γίνει το πρόγραμμα να επεκταθεί;

– Θα το ήθελα πολύ, αλλά ειλικρινά δεν ξέρω πως θα γίνει. Ο λεγόμενος ήπιος φυσιολατρικός τουρισμός πάει καλά στην Ικαρία -και μάλιστα αυτό γίνεται «από στόμα σε στόμα», ανεξάρτητα από γραφεία και τουρ οπερέιτορς. Δεν πάει άλλο να σφυρίζουμε αδιάφορα και να βλέπουμε αυτό το φαινόμενο όπως π.χ. βλέπουμε τη βροχή -πότε έρχεται και πότε δεν έρχεται, ε τι να κάνουμε. Χρειάζεται δουλειά. Μια καλή ιδέα εδώ, ένα απαραίτητο μικρό έργο εκεί. Μια μικρή, αλλά διαρκής κι αδιάκοπη φροντίδα παντού. Αυτά δίνουν μεγάλες «επιστροφές» κι ανταμείβουν τους κόπους. Για να το πω χύμα: μια σωστή πινακίδα στο σωστό σημείο, μπορεί και κρατά κόσμο στο νησί για περισσότερες μέρες. Αν πέτυχε «Ο Γύρος των Ραχών με τα Πόδια» ο κυριότερος λόγος ήταν η μανία μου με τη σηματοδότηση. Όμως αυτό δεν μπορώ να το κάνω μόνος μου για πολύ καιρό. Ιδιαίτερα όταν οι απόστασεις είναι πολύ μακρινές από εκεί που μένω.


Το να ανοίγω και να σηματοδοτώ ενδιαφέρουσες διαδρομές είναι κάτι που θέλω και μου αρέσει. Κανείς δεν με υποχρεώνει να το κάνω. Όμως από τη στιγμή που θα το κάνω, νιώθω υποχρεωμένος να συντηρώ αυτή τη διαδρομή. Να την ελέγχω μην πάει κάποιος και την κλείσει, να κόβω τους θάμνους, να ξαναπερνάω τα σημάδια κτλ. Αυτό γίνεται όλο και πιο δύσκολο όσο απέχει η διαδρομή από το σπίτι μου. Τότε μιλάμε για πραγματικά μεροκάματα συνέχεια όλο το χρόνο.

– Ωστόσο, δεν θα ήταν ευχής έργο να έβγαινε κάποτε «Ο Γύρος Όλης της Ικαρίας με τα Πόδια»;

– Κοίτα, τώρα τελευταία έχουν φτιαχτεί κάποιες παρέες ντόπιοι που περπατούν και στις τρεις περιοχές της Ικαρίας -Ράχες, Εύδηλο και Άγιο Κήρυκο. Πολλοί ανάμεσά τους είναι νέοι και μένουν μόνιμα στο νησί. Φαίνεται πως θα τους γίνει συνήθεια. Ίσως να μπορούσαμε να συνεννοηθούμε. Θα φτιάχναμε τότε ένα δίκτυο διαδρομών και θα έβγαινε ο σχετικός χάρτης. Μετά όμως εκείνοι θα έπρεπε να προσέχουν τις διαδρομές και να τις συντηρούν.

Από τις πωλήσεις του χάρτη θα έβγαιναν δυο-τρία καλά τραπεζώματα και κρασοκατανύξεις για την παρέα. Ίσως θα μπορούσαμε να οργανώνουμε και χοροεσπερίδες … (γέλια)

– Δεν ελπίζεις τίποτα από αυτούς που δραστηριοποιούνται επαγγελματικά με τον τουρισμό;

– Ελπίζω να παρέχουν καλές υπηρεσίες στον τομέα τους, είτε ξενοδοχείο είναι αυτό, είτε εστιατόριο ή ό,τι άλλο. Αυτό είναι όλο. Πιστεύω ότι ο καθένας πρέπει να είναι καλός στον τομέα του. Έτσι βγαίνει καλό το σύνολο. Μερικοί κάνουν κάποιες καλές προσπάθειες στη διαφήμιση /ενημέρωση κυρίως μέσα από το διαδίκτυο.

Και αυτό είναι καλό. Όμως δεν αρκεί, αν δεν υπάρχουν έργα. Αν διαφημίζεις κάτι που δεν υπάρχει ή που δεν μπορείς να δεις ή να το κάνεις, η διαφήμιση καταλήγει να είναι παραπλάνηση. Χρειάζεται δουλειά «στο πεδίο», όπως λένε. Καλός ο υπολογιστής και το ίντερνετ, αλλά πρέπει να λερώσουμε λίγο και τα χέρια μας.


– Σχέδια για το μέλλον;

– Μου είναι αδύνατον να διανοηθώ την Ικαρία ως πεδίο άναρχης δόμησης με παντού μισοτελειωμένες οικοδομές και σπίτια άδεια που κατοικούνται 1-2 βδομάδες το καλοκαίρι. Δεν μπορώ να φανταστώ πως δεν βρίσκουμε άλλο τρόπο να επενδύσουμε τα λίγα χρήματα μας παρά στο τσιμέντο. Το ίδιο αδύνατον μου είναι να την φανταστώ σαν χώρο εναπόθεσης -πάρκινγκ- αδέσποτων κατσικιών.


Πάρτε μια τυχαία ομάδα ανθρώπων από οπουδήποτε στον κόσμο. Το σίγουρο είναι ότι, όχι όλοι, όμως το 2% από αυτούς να αναγαλλιάσει γνωρίζοντας το τοπίο του νησιού. Αν το καλοσκεφτείς, αυτό το 2% δεν είναι καθόλου λίγο. Και μάλιστα είναι ένα ποσοστό σταθερό. Είναι οι άνθρωποι που πιστεύουν σε δύο πολύ σπουδαίες βασικές αξίες: φύση και ελευθερία. Αυτοί ποτέ δεν χάνονται. Πάντα τους ξαναβρίσκει κανείς σε όλους τους τόπους και τις εποχές.

– Κάποιο σχέδιο πιο συγκεκριμμένο;

– Πολύ πρόσφατα αγόρασα ένα πολύ πρακτικό βενζινοκίνητο αλυσσοπρίονο τόσο μικρό που είναι σαν παιχνίδι. Με αυτό το εργαλείο και με τη βοήθεια της 10χρονης κόρης μου που είναι καλή να ζωγραφίζει χρωματιστές τελείες με το πινέλο στα βράχια, θα προεκτείνουμε τον «Γύρο» μέχρι τον Εύδηλο. Αυτό θα είναι το μονοπάτι «των δύο μοναστηριών» -Μουντέ και Θεοκτίστης.

assistant and associate in the path business by angeloska my assistant by angeloska  Summer Walk Ikaria 2 by angeloska

Είναι μια πολύ μεγάλη, αληθινά μαγική διαδρομή και ξέρω ότι θα έχει μεγάλη επιτυχία. Όμως δεν ξέρω αν θα προλαβαίνω να την συντηρώ. Ελπίζω να υπάρξει βοήθεια από τη μεριά του Ευδήλου. Στην Ικαρία βρίσκομαι.


Αποκλείεται να είμαι ο μόνος τρελός… (γέλια) Σίγουρα υπάρχουν κι άλλοι … (γέλια)


(Αφορμή και έμπνευση γι’ αυτήν τη συνέντευξη στάθηκε μια αντίστοιχη συνέντευξη ενός πολύ συμπαθητικού τύπου, «υπεύθυνου μονοπατιών» του Ταϋγέτου που διαβάσαμε σχεδόν ταυτόχρονα εγώ και ο Άγγελος στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού «Ανεβαίνοντας«. Μιλήσαμε στο τηλέφωνο και είπαμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα. Βγήκε πολύ εύκολα. Τώρα σκέφτομαι να πάρω συνέντευξη και από την Ελένη. Έχει πολλά να πει, όμως δεν ξέρω πως να την παρουσιάσω. «35χρονη πεζοπόρος«; «Μια κολητή μου«; Τέλος πάντων. Μην ανησυχείτε. Κάτι θα βρω.)

Αθηνά Σκ.


(4 total)

Ρε Νανά, βλέπω σκαλίζεις τα παλιά αρχεία του . Δεν ξέρω τι θα έκανα στη Σαχάρα, αλλά στην Ικαρία μου φαίνεται αστείο να χρησιμοποιώ δορυφορική πλοήγηση. Η παρατήρηση με το μάτι είναι πολύ πιο σπουδαία. Όχι βέβαια πως θα με χάλαγε να με ακολουθούσε κάποιος με ένα GPS -αρκεί να ήταν ένα όμορφο αγρίμι σαν κι εσένα που επιπροσθέτως ξέρεις να δουλεύεις όλα τα μυστήρια μηχανάκια.

Friday January 5, 2007 – 01:24pm (EET)

Πρόσθεσα τα λινκς που μου πρότεινες και παραπέμπουν σε φωτογραφίες. (Ελπίζω να τις έβαλα σωστά). Τώρα είναι σαν κανονικό άρθρο σε περιοδικό. Θα χρησιμοποιήσω το ID της Ελένης και θα το ανακοινώσω special notice στο hikingIkaria. Δεν δέχομαι αντιρρήσεις. Τα μονοπάτια στην Ικαρία είναι ότι πιο σπουδαίο, όσο σπουδαία είναι τα πανηγύρια και η Μεσαχτή, κατά τη γνώμη μου.

(μακάρι να σε βοηθούσα βρε, αλλά τώρα έχουμε baby-sitting. Έχει κι άλλα αγρίμια. GPS τώρα έχουν και τα κινητά τηλέφωνα.)

Sunday January 7, 2007 – 03:06pm (EET)

Τhank you for the she-elf / Ευχαριστώ για τη «ξωθιά» (Κρητικό ιδίωμα, Νανά;)

Ikaria 055 Ikaria 016 Ikaria 022

As a «child-explorer» I have seen many. Z was the best and thanks for recovering her photos. Όλα για τις γυναίκες τα κάνουμε γαμώτο. Μικρές – μεγάλες.

Thursday January 18, 2007 – 11:26pm (EET)

X-plorers and F-airies : that can make a very good RPG (role-play game). The nature of Ikaria is very fit…

Friday January 19, 2007 – 12:55pm (PST)

It’s getting better all the time…

Μαρμελάδα βατόμουρο

I’m proudly presenting to you a jar of Ikarian wildberry jam (or should I say ‘marmelade‘?) sent as a gift for me by Angelos and Nana
. I don’t put it on my bread; me pig eat it with the spoonfulls like a sweet. What talks had we with Nana and others in the club about those wildberries last February. Because February is the worst… The wildberry talk helped a lot. Wildberries bloom between the thorns of their mother bush in spring, the the fruit gets slowly ripe in summer : white, green, black.

(A very strong Greek myth about life and death and childhood is -among other things- related to wildberries. It’s also a famous enigma. No wikipedia link here. I assume you lettered people know this myth. In case you don’t, no problem; I will gladly relate it in some other entry.)

It’s getting better all the time…
In Ikaria the wheel has spun a joly good round.
While it was so gloomy when I first visited as an adult, now in Flickr for instance, you see photos like

 by Κatie  by Κatie  by Κatie  by Κatie

 by Κatie  by Κatie ston agio Isidoro by PeBro Rahiotes by PeBro

 by fragitsa  by fragitsa  by fragitsa  by fragitsa

i   l o v e   y o u. by fragitsa  by fragitsa silver and gold. by fragitsa  by fragitsa

It’s not about the landscapes and seascapes. There had been great photos before and great minds behind the cameras. I mean the *new* young people and the ambience they generate. This is something new.

At last!


For me these pages is the summer I missed and all the Ikarian summers I miss because I work. And these pages is the bachelors’ party I will probably never have.


CIMG1767 glukaki kaneis?

These pages again are the faces I didn’t see when I first came to Ikaria. If I ever get married (*properly*), I’d sure invite them all.
I don’t know these photographers. I’m glad I don’t. The wheel has spun. We are in the same con-*SPIRA*-cy, (piracy?) but I currently inhabit a different quarter of the cycle (**). So the less I know the bette
My cousin Carla in Maratho, Ikariar.

The wheel has spun.
Also my best cousin is visiting. 😍
It’s getting better all the time…

My cousin Carla at the beach, Ikaria

(**) Instead of wheel and cycle, should I have written «spiral«, Pr Hegel?

(there are links hidden behind the blue letters in this text)


(6 total)

So you remembered your pionneer days? At that time there was nobody. Then came Elvis and now you have the Beatles!
* It’s getting better all the time… *
What faces in your links ! Pr Hegel’s spiral winds our way now. But still we play «ladders and snakes». But that’s fun!…
And your best cousin Carla is gorgeous! ❤

Monday September 18, 2006 – 10:18pm (EEST)

Cycles and circles, they spin and always return to the start, you think you’ve been there before. When things were all wrong me brudda said «it will come full circle» and he was right. But then, did I not progress at all? Hopefully you end up where you started a little bit better all the time.

Tuesday September 19, 2006 – 06:51am (PDT)

Believe in progress? You do? Yes, so do I. Maybe a big lie, but it helps me get out of bed in the morning. Philosopher Hegel put it in terms of «thesis-antithesis-synthesis»; he probably had the same problem; looked for a motivation to get out of bed -:lol
Here in Athens it’s lightly clouded and wet in the mornings. My mood is the same.
Good to see the jam from the fruit of the thorn. You have powerful and influential friends.
The «faces» you link to : As they sit around and socialize in Messakti beach, they remind me of seals on some frozen shore of the arctics ! There is a lot of ritual involved in both seals and humans. Yes, it’s a con -*SPIRA*- cy. The island has improved.
(See? my mood is not all bad…)
On the other hand, I saw a new site about Ikaria, . It’s Ikaria’s domain name, but I doubt if this site is representative of Ikaria. For starters, when you click the button «camping» in hope of getting a few useful tips, all you get is threats; mind you, not warnings, but real THREATS : do not camp because by such law the whole (!!!) island is an archaeological zone (!!!) and the police raids and persecutes campers every other day (!!!) This can’t be true and fortunately several guests in the site’s guestbook argue against this. «Don’t frighten the people» they say. «There is a lot of free camping in Ikaria and it’s ok as long as the campers respect the environment» . Most of them do now. I have seen it. So I assume the «» admins own or are related to some big hotel and think campers as concurrents. How wrong! Pushed to the extreme it’s as if the automobile manufacturers said «Do not walk or ride bicycles. It’s illegal!»
Anyway the «you-know-who» camped nice and sleasy «you-know-where» in Ikaria last week. They saw no ancient pillars around and they saw no police. Everybody was very nice to them -as usual in Ikaria; reserved and nice : few words and occasionals bowls with grapes and cactus figs. Sweet September… *Lovely*
I became a member of Not jealous of your glory in Flickr. I’m just testing the possibilities of the famous old photosite. My address is It’s a free account of course. I doubt if I’m ever going to subscribe for a full account. Now Flickr is a 100 times better as a photosite. However, because Deviantart is much older, the archives are very interesting. I’ve been amusing myself trying to choose the 24 bestest photos taken in Ikaria (though w/o titles I can guess from the landscapes and the backgrounds) and I add them in «my favourites». I have right to only 24 favourites; this is a challenge. Have a look.

Wednesday September 20, 2006 – 10:18am (EEST)

Can’t be progressive if you don’t believe in progress Nana. BTW, the Dene concept of chronology is more circular than linear, hard for me to wrap my mind AROUND that, but perhaps because of how they observed the sun and moon and seasons. Wet and gray in the mornings here too lately, summer seemed to end two weeks ago, but I buoy myself by the fact the rivers are up and the salmon are coming home. Sun, moon, seasons, rivers, salmon: cycles.

Wednesday September 20, 2006 – 07:21am (PDT)

This talking about circles and cycles brought to my mind that according to the Roman and Byzantine calendar, September was the first month of the year : «the begining of the Indices» = η αρχη της Ινδικτου : time to close accounts and plan projects. «Thesis – Antithesis – Synthesis» ; this is a very philosophical month. The new wine is in the jars; we ‘ve got to help it with good ‘n deep thoughts otherwise it will go sour.
@ Nana : Υ.Γ. 1 εχω γινει χοντρη και μ’ αρεσει! 😋
@ Nana : Υ.Γ. 2 οτι θελει να ακουγεται «επισημο» ως Ικαρια (πχ. ‘’) μοιαζει υποπτο. Σιγα τωρα… «» … Γιατι; ο καλος τυπος που εφτιαξε το κλασικο πριν απο δεν ξερω ποσα χρονια, δεν ηξερε να κατοχυρωνε το «domain» ? Σιγουρα ηξερε. Αλλα δεν το εκανε. Αυτο κατι σημαινει. Γενικα οι επισημοτητες και οι τυπικοτητες δεν μας ταιριαζουν. Οταν βλεπω τετοια πραγματα, φυλαγομαι. Και στην Ικαρια αλλα και στην Ελλαδα γενικα.

Thursday September 21, 2006 – 12:04am (PDT)

Ok… ok… next thing for you is to write the myth. Let’s hear it. I think the colours of the enigma are «white, red, black».
(I like your blog Eleni. It’s like «Dialogues from Utopia» -minus the manifestos. Thanks.)

Thursday September 21, 2006 – 10:46pm (EEST)